marianne wordt 50

 

Art Garfunkel in Amsterdam zaterdag 17 juni '06 

                              

• Crying in my sleep
• The same old tears on a new background
• So Easy to begin
• All my laugh's laughter
• Down in the willow garden
• So much in love
• What a wonderful world
• Break away

                           

• American Tune
• Homeward Bound
• A Heart in New York
• All I Know    (mijn persoonlijke favoriet)
• Scarborough Fair
• Someone to watch over me
• The Boxer
• For Emily whenever I may find her
• Perfect moment
• Real emotional girl (Randy Newman)
• ~
• El Condor Pasa  
• And so it goes (Billy Joel)
• Bright Eyes ("was a hit in every country except mine") 
• Kathy's Song ("Paul's most beautiful love song to this day")
• Mrs Robinson
• Bridge over Troubled Water
• Cecilia (with James) 
• On the Side of the Hill (James Garfunkel)
• Sound of silence  
• Good night my love

St Jozefschool

Klas zes. Hoofdzakelijk landerig in de schoolbanken gezeten. De lesstof was wel aardig maar het buitengebeuren was vaak net iets leuker. Ik zat aan het raam en had een goed uitzicht op het langskomende verkeer. Meneer Baaij deed wel zijn best maar het was allemaal wat droog en taai. Bovendien blonk ik in de meeste vakken uit en lag mijlen voor in de doe het zelf vakken. Boeiender waren de misdiensten in de Jozefkerk iets verderop. Omdat ik een van de besten in de klas was, werd ik vaak aangewezen om de misdienaarrol daar te vertolken. Huwelijksdiensten of uitvaarten. Het laatste was spectaculairder want als extraatje mocht ik dan in één van de volgauto’s mee naar het kerkhof waar een ritueel werd gehouden met water en wierook. Spannend gevoel om in die lange zwarte kleren de auto in te stappen en met het op een hoge stok vastgebonden kruisbeeld voor de stoet uit te lopen. Voorafgaand aan de vroege misdiensten stond ik al voor dag en dauw in de sacristie omdat er maar één maat toog was die precies paste (maat 5). Het mooiste was om in dit gewaad de klok te luiden. De klokkenstoel stond een stukje buiten de kerk opgesteld maar werd bediend met een touw dat door een opening in de muur vanuit de kerk zelf moest worden aangetrokken. Een handeling waarbij ik vaak een stuk de hoogte in werd getrokken.

1965-1966

 Mijn eerste stappen op de grote oprijlaan zet ik als jongetje van 11 jaar. Samen met meneer pastoor en een schoolvriendje kom ik eens kijken hoe het op zo’n internaat en opleidingsinstituut voor priesters nou eigenlijk toegaat. De entree maakt een overweldigende indruk op mij. Een statueuze oprijlaan, een grote slotvijver, en dan die enorme hoofddeur waarboven in gulden letters de Latijnse woorden ‘Poort van de hemel’ staat. Ja ja. Binnen worden we opgevangen door een priester die in toog gehuld dienst heeft als surveillant. Een eersteklasser die vanwege zijn rooie neus door iedereen ‘whisky’ genoemd wordt, laat ons alle vertrekken en lokalen en velden zien. Groot en veel vind ik het. Toch trekt het me aan. Mijn eigen kamertje, al stelt het niet veel voor. Een hokje van 2 bij 2 meter afgesloten met een gordijn dat op elk willekeurig moment door iemand opengetrokken kan worden. Mijn eigen studeertafel en kast in de studeerzaal, mijn plaats aan tafel, en in de kapel, een vast dagrooster. Nadelen komen nauwelijks ter sprake die middag. Wat resteert zijn het enthousiaste gepraat van whisky en de bulderende lach van de dikbuikige priester die ons opwacht na afloop van de rondleiding (‘nou tot over een half jaar dan maar’). Voor mij is er geen aarzeling. Wim, mijn vriend, begint er bij nader inzien maar niet aan.

Ter voorbereiding moet mijn moeder in al mijn kleren en zakdoeken en lakens mijn naam borduren. In mijn bestek moeten mijn initialen worden gegraveerd. Maar uiteindelijk is de grote dag daar. Mijn ouders brengen me weg. Mijn zusje zit naast me op de achterbank van de kever. De stemming in de auto is bedrukt en gespannen. Mijn moeder frommelend aan een zakdoekje. Mijn vader in stilte turend over de weg. Ik zelf in gespannen afwachting. Voor het eerst in mijn leven ga ik weg van huis en naar het zich laat aanzien voorgoed. De auto draait de oprijlaan op. Het is een drukte van jewelste. Leerlingen die uitstappen vergezeld van familieleden. Een gezoek in het gebouw, kennismaken met leraren, installeren in de slaapzaal in dat hokje van twee bij twee dat nu voor een jaar mijn territorium zal zijn. Mijn moeder maakt het bed op. Morgen moet ik dat zelf doen. Opzoeken op de plattegrond waar mijn plaatsje is in de studiezaal, en daarna idem dito in die grote galmende eetzaal. Op welke tafel zal ik mijn servet neerleggen. Whisky zit aan dezelfde tafel, zie ik. Toch iets vertrouwds.

Dan het afscheid. Bij de grote voordeur. Nuchter zoals we bij ons in de familie nu eenmaal zijn. Natuurlijk ben ik ook bang voor wat er gaat komen, maar ook blij met het idee dat ik kan gaan worden wat ik zo graag wilde, een welzijnswerker in dienst van de mens en kerk. De eerste avond is onwennig. Het eerste bezoek aan de kapel, neerknielen tussen jongens die net als ik voor de eerste keer moederziel alleen slapen vannacht. Daarna op weg naar de slaapzaal. In gedachten verzonken tuur ik naar het plafond van de slaapzaal als de surveillant na een kwartier het licht uitdoet. Hier en daar hoor ik een onderdrukt gesnik. Een zachte troostende stem klinkt verderop. Hoe zal het thuis zijn. Ik ril, ik ben bang, ik kan de slaap niet vatten. Maar ik huil niet. Huilen heeft geen zin.

 ’s Ochtends na een ochtendgebed in de kapel volgt de eerste zitting in de studiezaal. Een beetje neuzen in de boeken die nog gekaft moeten worden. ¼ Voor 8 gaat er een bel. Naar de refter voor het ontbijt. Wat opvalt is die merkwaardige lichtval die uit de reusachtige ovalen glas-in-lood ramen komt. Alsof ik terug ben in vorige eeuwen. Ik zit aan het hoofdeinde van de tafel zodat ik steeds moet vragen om mij iets aan te reiken. Halverwege de tafel zitten twee tweedeklassers. Zij hebben de leiding aan tafel. De dominus en de theedominus. Ze verdelen het voedsel. Omdat ik de jongste ben word ik meteen gedold. Ik moet op kerstavond een redevoering houden. Ik geloof het meteen. Whisky is theedominus. Van onze eerste vertrouwelijke ontmoeting is nu weinig over. Als een belletje klinkt is iedereen op toverslag stil en wordt er uit vele kelen gebeden. Dan volgt er ‘wel moge het u bekomen’. Whisky schenkt thee in de hem aangereikte koppen. Daarna worden de plakken kaas verdeeld. En het overige voedsel, alles in 8 gelijke porties. De rest van de dagindeling staat vast. Les, bedopmaken, les, middageten, pauze, les, pauze, studeren. Eten. Studeren, recreatie, avondgebed, en dan naar bed. Op zon- en feestdagen een aangepast programma zonder les maar wel met studie en natuurlijk veel vieringen in de kapel. Die eerste tijd loop ik er wat verloren rond.

 1968

De derde klas. Opnieuw een rigoureuze verandering. We verhuizen naar de andere kant van het gebouw. Er zijn nieuwe begeleiders, Cor Backx en Piet de Reus. Vooral Cor Backx heeft nadrukkelijk zijn stempel gedrukt op mijn beleving. Een menslievende en geduldige man die zeer met mij begaan is. Het tijdperk van de puberteit breekt aan gelardeerd met vele grappen. Vaak geïnitieerd door Wim Roozen en Jan Uitendaal, die bij elke geslaagde grap uitroept “die vind ik goed, die schrijf ik op”. Of de oneliner na menige opmerking in willekeurige context “ja, dat zei mijn vriendin vannacht ook”, waarna het gelach weer losbarst. Mijn schoolprestaties glijden af dat jaar. Ik heb echter genoeg reserve om de vierde klas te halen. Inmiddels ben ik bevriend geraakt met Marcel Hoonhout die me onderricht in voetbal en basketbal. Eerst komt voetbal aan de beurt waarbij hijzelf de glansrol van Piet Keizer voor zijn rekening neemt, terwijl ik de sobere spits Inge Danielsson speel. Zo spelen we menig wedstrijdje op de cour tegen het tweemans Feijenoord van Wim van der Gun en Dick Welsink. Wim speelt de spits Öve Kindvall en Dick is Eddy Pieter Graafland. Ook basketbal komt aan de beurt, mede vanwege de aanwezigheid van een wedstrijdveldje met echte baskets. Urenlang staan we te dribbelen op dat veldje. Soms doen Gerard Straathof en Harry van de Rotte mee. We spelen twee tegen twee wat op het laatst zeer geroutineerd toegaat. Als Marcel de bal heeft loop ik de ruimte in omdat de aangooi toch wel komt. Bal aannemen, doordribbelen, één twee passen maken en dan afgooien op de basket. Zo verloopt het leven sociaal leuker dan ooit tevoren terwijl mijn cognitieve leerproces allengs minder en minder wordt. Een goede gewoonte op Hageveld zijn de op zaterdagavond gehouden culturele uren. Hierin wordt eenieder verplicht iets voor te dragen. Dit kan variëren van zingen, muziek maken, een toneelstuk spelen of een lezing houden. Ik besluit een lezing te houden over Willem van Oranje. Maar ik loop hier helemaal in vast omdat het te saai wordt en ik een enorme drempelvrees ken. Ik word na afloop geëvalueerd door Piet de Reus. Hij is nogal mild in zijn beschouwing. Sommige klasgenoten maken het zich wat makkelijker. Er is zelfs een popgroep die de laatste top40 hits ten gehore brengt. De gastheer vraagt met klem of het iets zachter mag.

Waar het precies vandaan komt weet niemand. Ineens is het er. Een storm raast over de derde en vierde klas. Waarschijnlijk heeft een van de leerkrachten het totale leerlingenbestand uitgeleverd aan een organisatie in Amerika voor correspondentievrienden. Het onwaarschijnlijke gebeurt. Niet één, niet twee, maar liefst drie penvriendinnen duiken als vreemde wezens in mijn leven op. Ze willen graag antwoord. ‘Een goede oefening in de engelse taal’, raadt mijn engelse leraar aan. Ik zit over mijn bureau gebogen en lees de lotgevallen van een 15-jarige Amerikaanse die luistert naar de naam Sharon. Een kleurenfoto is bijgevoegd. Kastanjebruin haar dat in een pony om haar gezicht valt. Felblauwe ogen, rode haarband. Een plaatje om te zien. Om het geheel te verlevendigen schrijft ze in geuren en kleuren dat ze verliefd is op een jongen van haar school. En hoe hij haar zoent. Aardige opening van een correspondentie. ‘Mijn god’, denk ik, ‘wat moet ik hier op antwoorden’. De dagelijkse gang van zaken op deze school? Ik besluit toch maar een antwoord te formuleren, en krijg nog antwoord terug ook. Ze blijkt ook zakelijker te kunnen corresponderen maar haar liefdes blijven op de achtergrond een rol spelen. Ik lees met graagte en begin te zwijmelen. Ze vraagt of ik een vriendin heb. Nee dus. Ik vertel iets over de achtergrond van deze school. Ik kom niet verder dan nuchtere opmerkingen. Maar in mijn fantasiewereld zie ik andere dingen. ‘Just you and me’. Liedjes op de radio krijgen een andere betekenis. Haar foto ligt in mijn bureaula. Als ik uiteindelijk schrijf dat ik meer voor haar ben gaan voelen, stopt de correspondentie abrupt. Ik ben weer terug op aarde. Met Jeanet en Roxanne hou ik de briefwisseling maar zakelijk en wissel ik wetenswaardigheden uit. Dit duurt nog het hele jaar en is leuk om te doen.  

Tegen sinterklaastijd komt heer Backx ineens op het idee om iedereen sinterklaasgedichten te laten maken. De persoon over wie het gedicht gaat mag niet met naam of bijnaam genoemd worden. Aldus ontstaat een collectief spel ‘wie raadt de meeste gedichten goed’ dat een week lang duurt, gevolgd door een prijsvraag wie het subtielste gedicht heeft geschreven. Tot mijn stomme verbazing wordt het gedicht dat over mij gaat bekroond met de eerste prijs. Ik kan er ook na herhaalde lezing niets anders uit opmaken dan dat het handelt over een creatieve en zeer begaafde leerling.

1969

Vierde klas. Mijn interesses nemen af. Ik kan me nog maar met moeite concentreren en besteed de meeste aandacht aan de leukste vakken wiskunde en natuurkunde. Ongelukkigerwijs zit ik in de klas naast Arie Verhoeven, een jongen die goed kan leren maar de pen met zo’n geweld tegen het papier drukt dat zijn handschrift onleesbaar wordt. Daar kan ik dus niet uit spieken. Grieks wordt gegeven door een leerkracht die vers van school komt. De man heeft moeite om de orde in de lessen te handhaven. Tijdens een ontspannen les vlak voor de vakantie vertelt hij badinerend over de bijvakken van zijn eigen studie. Een van die vakken betrof pedagogie. Omstandig vertelt heer Wieberdink dat hij tijdens die les bij voorkeur shaggies draaide en moppen tapte. ‘Nou meneer’, repliceert Cees van Ophem, ’als ik U was dan had ik maar wat beter opgelet toen, dan had U nu niet zo’n moeite met ons gehad’. Het bijvak geschiedenis wordt verlevendigd door mijn klasgenoot Martien Schrama, die ongevraagd antwoord geeft op de door de leraar gebezigde uitspraak ‘zeg maar eens dat het niet zo is’. Moderne talen interesseert me steeds minder omdat dit neerkomt op vorm geven aan Nederlandse tekst en uit het hoofd leren van woordenlijsten. Ik mis de levendigheid in de taal zelf. Alleen engels kan me soms bekoren. Op een dag wordt een gedicht van John Keats besproken. “Ode on a Grecian urn”. Een tekening op een vaas is bijgevoegd. Een wulpse vrouw in schaarse kleren met een man ernaast. De dichter beschrijft dat de gedachte aan alles wat in de nabije toekomst ligt en aanlokkelijk lijkt, eeuwige vreugde zal geven. Het moment is bevroren in de tijd en het verlangen blijft dus eeuwig in de toekomst liggen. Mijn leraar vult in: de geliefde die je straks hoopt te ontmoeten, het liefdesspel dat je met haar hoopt te gaan spelen, het boek dat je wilt gaan lezen, de voetbalwedstrijd die je zeker weet te gaan winnen. Dagenlang blijft dit thema in mijn hoofd rondzingen. Wordt het leven dan toch nog interessant binnenkort? Het meest boeiend vind ik echter het door Cor Backx gegeven bijvak ‘omgangsvormen’. Een vak betreffende etiquette wat met zeer vrije hand gegeven wordt. Zo spreekt Cor Backx op lovende toon over de durf van de Praagse vrijheidsstrijders die zomaar voor de Russische tanks gaan zitten en behandelt hij vereenvoudigd de denkbeelden van Sartre, Camus en Kierkegaard. De mens blijkt gedoemd tot vrijheid. De mens mag vrijuit kiezen maar hij kiest juist met angst en beven. Kort en helder wordt een van Sartre’s toneelstukken beschreven waarin de hemel wordt voorgesteld als een kleine kamer waarin eeuwenlang niks bijzonders gebeurt. Een totaal nieuwe weergave. Boeiende materie. Voor de rest bestaat het leven uit lezen, luieren, sporten en gek doen. ‘Op zoek zijn naar mezelf’, zoals ik jaren later zal ontdekken. Druilerige woensdagmiddagen doorbrengen in patatzaak “Vita Nova” als het middageten wat is tegengevallen en men zich bij voedt in dit cafetaria. Lachen om die maffe weddenschap van Herman Albert Spiering die zich door Piet de Reus het hoofd laat kaal scheren en daarna de tegenprestatie ontvangt à f 25,- die door de gelegenheidskapper netjes op het kale hoofd wordt gedrapeerd. Proberen zelf een gedicht te schrijven in de studie-uren. ‘Ode aan de zee’. Ploeteren boven mijn studieboeken als de lenteavond lonkt. Eenmaal nemen Marcel en ik de wijk en blijven rondhangen op het gymnastiekveldje waar een turntoestel is blijven staan. We luieren in ons hemd liggend aan de voet van de brug met ongelijke leggers, de voeten omhoog gestoken en wisselen eindeloos van gedachten. Kan dit maar eeuwig duren.

Interessant is het om ’s avonds na het laatste studie uur te gaan grasduinen in de crypte waar naast allerlei altaren een bewaarplaats is voor hosties en miswijn. Stiekem kijken of het deurtje open te krijgen is en of er wat geconsumeerd kan worden. Inderdaad. De wijn smaakt niet eens lekker maar een beetje zurig. Ook besteed ik menig avonduurtje naast Joost Straathof die orgel oefent in de grote kapel. Ik mag naast hem op het orgelbankje plaatsnemen en af en toe een van de registers openen of sluiten. Ik ervaar het geweldige geluid dat het orgel produceert in deze grote ruimte. Als hij het zat is oppert Joost altijd het idee om de bombardon te openen. Dit register produceert een pruttelend geluid dat in de lage tonen het meeste weg heeft van een reusachtige scheet. Soms maken Wim en ik grappen over een van de medewerkers die helpen bij het tafeldekken en opruimen in de eetzaal. Hij heet Frans en werkt in zo’n razend tempo dat hij nooit tijd heeft voor een babbeltje. De ontmoeting verloopt steeds hetzelfde. ‘Dag Frans’. “Dag jongens, dag jongens, dag jongens”. (terwijl hij razendsnel doorgaat met tafeldekken). ‘Mooi weertje, vind je niet?’. “Niet altijd, niet altijd, niet altijd”. 

Aan tafel gaat het minder voortvarend. Ik ben ingedeeld aan een tafel met jongens met kapsones die mij dollen met mijn stilheid. Ik ben niet erg tevreden over de tafelschikking en vat op zekere dag alle moed bij elkaar om te gaan protesteren bij Cor Backx. Ik kom helaas niet verder dan een eerste aanzet van mijn protest. Cor Backx laat mij echter plaats nemen en neemt mijn actie doodserieus en complimenteert me zelfs met de getoonde moed om bij hem te komen. Wel blijft de tafelindeling zoals die was en legt hij uit waarom dit is. Dat ik er sterker uit tevoorschijn zal komen. Ik verlaat de kamer met opluchting. Ik voel me gezien en serieus genomen. Een ander akkefietje voltrekt zich bij een retraite in de bossen van Santpoort. Ik ben in de gespreksgroep aangewezen als gespreksleider maar kom niet uit mijn woorden. Sterker nog, ik durf geen woord uit te brengen. Zelden voel ik me lulliger dan op dat moment. Pas later begrijp ik dat het een opzet geweest is van Cor Backx om mij uit mijn verlegenheid te helpen.

Het is Koninginnedag 1969. Marcel en ik besluiten op de fiets naar Amsterdam te gaan. Ajax speelt vandaag thuis tegen PSV. ‘Als we vroeg genoeg zijn kunnen we kaartjes kopen’, zegt Marcel. We fietsen als gekken langs de Aalsmeerse weilanden. Marcel weet feilloos de weg, want zijn ouders wonen in Amstelveen. Ruim op tijd komen we bij de loketten. Gelukkig zijn er nog kaartjes à fl 0,50 per stuk. We staan op de E-tribune, vlak achter het doel, maar PSV wint door twee doelpunten van Bengt Schmidt Hansen. Cruijff en Piet Keizer spelen mee. Na afloop als de wiedeweerga terug. We hebben nu wind tegen. Marcel wil nog even langs zijn ouders. Zijn vader stelt voor om ons een eindje weg te brengen, de fietsen in de achterbak van zijn auto. Zo gezegd, zo gedaan. Ruim op tijd zijn we terug in Heemstede.

Mijn priesterschapideaal is allang uit het zicht verdwenen. Maar ik moet er niet aan denken om hier weg te gaan en houd thuis wijselijk mijn mond over mijn veranderde ambities. Ik kan de kameraadschappelijke sfeer met mijn leeftijdgenoten niet meer missen. Het thuisgebeuren kan me gestolen worden. Ik geniet van het voetballen, het basketballen, de door Piet de Reus geregisseerde toneeluitvoeringen die regelmatig gehouden worden, en van de andere sociale activiteiten. De voorstellingen van Shakespeare’s Midzomernachtdroom en de Koopman van Venetië bezoek ik meerdere malen. Mijn rapporten zijn niet geweldig meer. Behalve wiskunde en natuur- en scheikunde heb ik alle vakken onvoldoende. Ik blijf daverend zitten. Mijn ouders besluiten om mij van school te halen. Zo eindigt abrupt een tijd die ik beschouw als de vier mooiste jaren van mijn jeugd. Nog jaren lang hou ik heimwee naar die voor mij zo veilige en vertrouwde omgeving.

Reünie 1993

Op de oprijlaan heerst een gezellige drukte. Scholieren fungeren als richtingaanwijzer voor binnenkomende automobilisten. Ik slenter door de oprijlaan achtervolgd door een blonde reünist. Hij is ongeveer van mijn leeftijd, maar zijn gezicht komt mij niet bekend voor. Ik speel met de gedachte mijn tempo te vertragen en naast hem te gaan lopen. Toch maar niet. Bij de grote vijver staat een leerling die monter vertelt dat we dit keer toch echt wel door de grote voordeur mogen. Ik zeg gekscherend tegen mijn achteroplopende buurman dat zoiets in mijn tijd ook best mogelijk was. Hij beaamt dat. Dan treed ik door de voordeur binnen. Er heerst een bedrijvige drukte. Ik word uitgenodigd om een entreebewijs te kopen a raison van 175 dubbeltjes. ‘Geen goedkope entree hier’, “ja maar de kwaliteit is goed hier”. Ik krijg een boekje met plattegrond en een kaartje waar ik mijn naam en begin- en eindjaar op moet schrijven. En twee consumptiebonnen. Dan schuif ik de hal in. Onwennig. Tien over drie. Geen bekenden. Een groot formaat boek wordt aangeboden met de geschiedenis van de school. Ik blader het langdurig door gretig op zoek naar bekende foto’s en bekende namen. Mijn jaar staat aangegeven op wat vroeger de kapel was, het heilige der heiligen. Nu speelt er gewoon een jazzorkest. Geen bekenden en geen bekende foto’s aan de muur. Alleen maar foto’s van leerlingen na mijn tijd. Ik laat mezelf langzaam uit de menigte wegglijden de hal in op zoek naar voorgaande jaargangen. Ik kijk in de diaprojector en ik kijk dia’s die titels en jaren dragen die mij bekend lijken. Dan verschijnt een markante kop in de deur. Ik kan de persoon meteen thuisbrengen trouwens de man naast hem ook Arie Vigelius, mijn god wat is dat een klein mannetje geworden. En dat nee maar, dat is Hans Deen. Alsof de tijd heeft stilgestaan. Het gesprek komt met moeite op gang. ‘Jij was die jongen die in de Nederlandse les een keer een compleet hoorspel in elkaar hebt gezet en dat op de bandrecorder liet horen’. “O ja. Daar weet ik helemaal niets meer van”. ‘Nou, mij staat het nog helder voor de geest’.

We wisselen gesignaleerde bekenden uit. Er zijn er nog een stel. Helaas niet diegenen waarvoor ik expliciet gekomen ben. Aan wie ik de meest warme en dierbare herinneringen bewaar. Waar was jij Marcel, grote voetballer, basketballer, mijn grote vertrouwenspersoon, en waar was jij Gerard, lange komische soms zo heerlijk cynische vriend die zo vaak naast mij liep, rondjes over de cour, waar was U heer Backx, die het speelse creatieve kind dat in mij huisde al doorhad ruim dertig jaar voordat ik het zelf door begon te krijgen, waar waren jullie Dick – flipper- en Willem – uiltje – onafscheidelijke kameraden en tegenspelers in menige Ajax – Feijenoord op de cour. Juist voor jullie had ik mijn schroom om te komen opzij gezet.

We lopen terug naar de grote zaal en ontmoeten Arie Verhoeven, nog geen spat veranderd. Een remake van de grote groffe jongen die het laatste jaar naast mij in de bank zat tijdens de les. Hij drukte de pen met zo’n kracht tegen het papier dat de punt regelmatig brak. Zijn handschrift was onontcijferbaar. Nog zie ik zijn grijpgrage handen zweven toen hij als zwarte piet verkleed eindelijk diegene te grazen mocht nemen aan wiens grote mond hij zich het hele jaar geërgerd had. Arie hield een schrift bij met alle top-veertig noteringen zoals die bij radio veronica bekend werden op zaterdagmiddag. Een bonte verzameling Beegees, Cats, Boudewijn de Groot, Beatles en Stones hits moet hij al met al in die tijd verzameld hebben. Nu staat hij voor me levensecht. Hij lacht als ik hem herinner aan zijn schrijfwijze. “Dat is nog steeds zo”. Ook de hitschriften herinnert hij zich. Verderop staan mijn vroegere dorpsgenoten Rob Giep en Paul de Beer. Nog steeds dezelfde koppen. Ton Peters herken ik eerst niet. Ik moet een kalend voorhoofd wegdenken en me zijn vroegere rol als bassist / gitarist inprenten. We praten over kinderen, banen en anderen die er niet zijn. Bijna allemaal hebben ze kinderen. Hans, kleine Arie en ik besluiten nog even een rondwandeling te gaan maken over de zolder, ‘net als toen, alleen toen mocht je er niet komen’, “ja die Piet de Reus die had je altijd feilloos door, net alsof hij wist dat je naar de verboden plekjes onderweg was”. We lopen de trap op. In de slaapzaal van de eerste en tweede klas is nu het restaurant van de zusters gevestigd. Een moderne eetzaal. We betreden de “herengang”, het woongebied van de docenten. Vroeger beperkt toegankelijk gebied. We slaan af door de zijdeur naar de trap. Boven is nog dezelfde sfeer als vroeger. Toen hageveld 150 jaar bestond is hier een groots feest gevierd. Nu heerst er rust. Stille voorwerpen herinneren aan vroegere tijden. De lichtval en de loopgangen zijn nog net zo als toen. ‘Hier droom ik nog wel eens van’, zegt Arie. Er komt iets ongekend kameraadschappelijks over ons drieën, alsof we deelgenoot zijn van een groot geheim dat verder niemand weet en dat met ons straks verloren zal gaan. De geur, het risicovolle. Niet alle plekken zijn op zolder even betrouwbaar. Net als op slecht ijs kun je misschien ergens doorheen zakken. Het blijft spannend ook na zo’n lange tijd nog. Ineens komen er beelden bij me op van de werkweek in de vierde klas in Vinkenveen. Arie, Hans, Marcel en ik zittend in een roeiboot op de Vinkenveense plassen. Terwijl Marcel en ik roeien moeten we gevieren de nieuwe Beatle song “Hey Jude” ten gehore brengen waarbij Arie vóór in de boot de gekke stemmetjes van John Lennon voor zijn rekening neemt. Arie wordt, al zingend, zo enthousiast dat hij de boot heen en weer laat deinen op het ritme van de muziek. Gelukkig slaat de boot niet om. We verbreken de spanning en gaan weer naar beneden. Hier was het kamertje van de engelse leraar Hans van Erk, die ons warempel net ook nog even de hand schudde. Hij geeft nog steeds les hier. Weer zie ik voor me hoe hij gewapend met bandrecorder de laatste les van het kwartaal het klaslokaal binnenkomt en teksten uitdeelt en zowaar de zojuist uitgekomen nieuwe elpee van de Beatles ten gehore brengt. The White Album. Fascinerende mooie muziek. Teksten die natuurlijk eerst vertaald moeten worden maar vooral mijn stomme verbazing: een leraar die ook van deze popmuziek houdt? Terug naar de begane grond. We komen ter hoogte van de vijfde en zesde klas en lopen door de vertrouwde gang. In het studielokaal voor de derde en vierde klas waar we zo hebben zitten zweten boven onze boeken of levensechte imitaties weggaven van studerende leerlingen terwijl we stripverhalen zaten te lezen, prijken nu een aantal pc’s. Verderop waar vroeger het biljard stond zijn ook leslokalen verschenen. “Hier werden vroeger pennywafels en andere koeken verkocht”. ‘Ja, wat een gevreet was dat altijd’. We lopen verder door de gang, kijken in het lokaaltje waar op die gedenkwaardige avond onder grote belangstelling Herman Albert Spiering is kaalgeschoren en lopen de nieuwbouw in. De lokalen liggen andersom vergeleken met vroeger. Verder is alles hetzelfde. Een blik op de cour. ‘Tijdens de winter van ’63 hebben we die onder water laten zetten’, vertelde een oudere student me zojuist, ‘we hebben er weken op kunnen schaatsen, het was een prachtige 500 meter baan’. Met een bocht komen we weer terug in de vleugel van de eerste en tweede klas. Aan een tafeltje in de hoek staan naast elkaar de gebroeders Ruigrok, basketbal fenomenen van weleer. Ik loop naar ze toe, schud ze de hand en zeg dat ik ze zo weer voor me zie, bezig op het basketbalveldje. Ze lijken niet verbaasd. ‘Het heeft wel indruk gemaakt. We horen het veel vanmiddag’. In het reünie lokaal bekijken we gezamenlijk nog wat dia’s. Op een daarvan ontwaar ik naast Hans in feestelijke uit krantenpapier gemaakte kleren zowaar Marcel. Hij glimlacht onder een papieren muts terwijl hij een papieren zwaard voor zich uitsteekt. Ik kijk om me heen. Het feest is nog in volle gang. Als Hans en Arie aanstalten maken om op te stappen stap ik mee en loop nog eenmaal de lange gang door. We schudden elkaar de hand. “Misschien tot ziens, tot over 25 jaar”. ‘Ja, wie weet.’ Ik loop naar mijn jas pak mijn tas, loop naar buiten over de oprijlaan en buig halverwege af en kom weer terug in de bewoonde wereld.

Ik kom terecht in IV gymnasium 2, een klas waarin ik niemand ken. Het duurt weken voor ik aansluiting vind met mijn medeklasgenoten. Ik zit in het lokaal naast Paulien, een klein meisje, enigszins poppig gekleed, dat zich voortdurend omdraait in de bank en spreekt en giechelt met de twee achter mij zittende jongens. Pas na weken loop ik in de pauze op het schoolplein Herman tegen het lijf. Een potsierlijke vriendschap ontstaat. Algauw ben ik bij hem thuis en ontmoet zijn ouders en zus en maak kennis met zijn rijke ideeën en fantasieën. Ik vind hem leuk en lach me suf om zijn grappen, woordspelingen en practical jokes. Hij wijdt mij in in de beginselen van de fotografie en troont me mee naar een ruimte onder de plaatselijke fotoshop waar we onder betaling van een gering bedrag een uur lang foto’s mogen ontwikkelen en afdrukken. Ook maak ik kennis met zijn voorliefde voor literatuur. Vooral Gerard Reve’s “De Avonden” heb ik in die tijd verslonden. Samen met Herman zit ik op de achterste bank en luister naar zijn grappen. Op een dag steekt hij met de punt van zijn passer in het rubber van zijn pennenetui en roept halfluid tegen mij “Iek bien ein uitfeunder, Iek heb gummi angeboord”. Een daverend lachsaldo is mijn antwoord. De leraar Duits kan het maar matig waarderen en verzoekt me het lokaal te verlaten. Op een andere keer wordt Herman zelf gesommeerd te verdwijnen met achterlating van zijn boekentas. Herman pakt echter na ampele aarzeling zijn tas toch van de grond en verdwijnt uit de klas, de protesterende leraar negerend met de opmerking “meneer, mijn tas en ik zijn onafscheidelijk”.

De dansles nadert zijn voltooiing. Met Dorien slaag ik erin de bronzen speld te bemachtigen. Na afloop van de contest is er gelegenheid tot vrij dansen. Louis, mijn buurman in de klas die op dezelfde cursus zit maar op een andere avond, inviteert Dorien en ik stap aarzelend toe op het meisje waarmee Louis zojuist heeft afgedanst. Ze zit in de derde klas en luistert naar de naam Liesbeth. Al weken lang zie ik haar lopen in de middagpauze met haar onafscheidelijke vriendin. Ze heeft krullende haren die tot aan haar middel reiken en heeft twee fascinerende gekromde benen onder een bevallig smal lijf. Twee donkere ogen kijken mij tussen dit krullend geweld vriendelijk aan als ik haar ten dans vraag. Ze draagt een klokrok die met een hengsel om haar schouder is bevestigd. Ik maak een buiging en zowaar ze wil. Ik dans met haar weg terwijl ik mijn hand op haar rug leg en het hengsel tegen mijn hand voel bewegen bij elke draai. Een aarzelend aftastend gesprek volgt. Ik ben blij als de muziek is afgelopen en tegelijk wil ik eeuwig met haar doordansen. Als we elkaar in de weken erna tegenkomen in de gang op school groeten we allebei tegelijk naar elkaar. Maar daar blijft het bij.

Terug naar huis. Ik breng de meeste tijd door in mijn studeerkamer, mijn benen in de winterkou gespreid over een straalkacheltje dat slechts incidenteel aanmag vanwege de hoge elektriciteitskosten. In de zomer verpoos ik me met de plaatselijke honkbalclub, Bussums trots HCAW. Ieder weekeinde maak ik één thuiswedstrijd mee. Herman en ik zitten recht achter de thuisplaat en roepen aanmoedigingsleuzen. Herman roept één keer uit balorigheid, als de landskampioen Haarlem Nicols op bezoek komt en de pitcher Herman Beidschat zich voorbereidt op de volgende aangooi “er is telefoon voor meneer Beidschat”. Daverend gelach om ons heen klinkt op. De grap is zo leuk dat hij iedere week door iemand anders herhaald wordt.

Af en toe worden schimpscheuten gemaakt op de Bussumse werper Ade Fijth. Soms kan hij de richting van zijn worpen niet onder controle krijgen en wordt dan door het kritische Bussumse publiek bestempeld met de bijnaam Ade Wijd. “En hoe gooide Ade vanmiddag”, ‘Als een natte krant’. Toch is hetzelfde publiek bij het geringste succes in alle staten en klimt desnoods hoog in de vanghekken om het behaalde resultaat mee te vieren.

Op een middag sta ik naast de heer Jansen die in gesprek is met Bertus, de geestelijk gehandicapte die met zijn driewieler door Bussum rijdt en iedere thuiswedstrijd nadrukkelijk aanwezig is. De heer Jansen maakt aldoor grapjes die Bertus soms schuimbekkend met het hoofd zwaaiend beantwoordt vanaf zijn driewieler totdat de heer Jansen het te kwaad krijgt en op luide toon uitroept “Ja ja Bertus, jíj lacht, maar mijn broek is nat”.

Donderdagochtend. Het derde en vierde uur hebben we oude geschiedenis van meneer Beekelaar, de conrector. Het is een speciaal moment in de week. We zitten in een ander lokaal waarbij de tafels aan elkaar geschoven zijn zodat Herman en ik ineens naast Yvonne en Laurien aan dezelfde tafel zitten. Het is tijd voor geforceerde grappen door Herman geroutineerd opgestart maar door mij levendig gevoed. Laurien is het mooiste meisje van de klas en dus onbereikbaar voor ons daarom richten we ons maar op Yvonne. Echter hoe hard we ook geinen, Laurien lacht het hardst om onze humor. Van de gedebiteerde lesstof blijft weinig hangen. Het is extra spannend want heer Beekelaar is tamelijk streng dus, o wee als duidelijk wordt dat we onze aandacht er niet bijhebben. Om een of andere reden maakt dit het alleen maar interessanter om door te gaan. Talloze donderdagochtenden gaan hiermee heen.

Ik verzeil achter in de klas bij het raam eerst naast Louis en algauw naast Kees. Kees komt uit Laren en rijdt op een heuse yamahabrommer. Algauw rijdt hij op zijn brommer naast me mee naar mijn huis en maken we gezamenlijk huiswerk in mijn kamer. Kees houdt van dingen uitvoerig bestuderen en op een keer zijn we bezig met een ontdekkingsreis in de ingewanden van mijn radio als ineens de stroom in huis uitvalt. Ik heb per ongeluk met mijn schroevendraaier beide polen van de inkomende spanning aangeraakt. Een steekvlam en geknetter is het gevolg. Ik schrik me rot maar Kees raakt niet over het elektrocutie verschijnsel uitgesproken. Ook haalt hij in de achtertuin regelmatig de carburateur van zijn brommer uit elkaar en toont me de werking van de diverse onderdelen. Interessante lessen die van pas komen als de berini van mijn zuster begint te haperen en we met de staalborstel de parels uit de bougie wegschuren. Als we naar zijn huis rijden, Kees op de brommer en ik achterop, scheuren we met een bloedgang het Laarder hoog af. Op de kilometer teller prijkt een stand van 80 kilometer. Het is des te spannender omdat Kees het fietspad negeert en gewoon op de weg rijdt die is voorzien van kleine dwars ingelegde bakstenen. Gezamenlijk lezen we de tien vrolijke verhalen van Gerard Reve. We besluiten dat ik het eerste verhaal ‘lezing op het land’ zal voorlezen voor de microfoon van zijn bandrecorder terwijl hij op de achtergrond in de kamer begeleidende muziek zal spelen. Als ik een eind gevorderd ben met het voorlezen hoor ik ineens Kees’ lallende stem op de achtergrond terwijl hij op een soort trommel slaat. Ik kan mijn lachen niet houden en dus moet de opname overnieuw. Gezellige bijeenkomsten in de Larense woonwijk die slechts onderbroken worden omdat ik hals over kop terug moet naar mijn eigen huis.

Met sinterklaas neem ik zoetjes wraak voor mijn schampere dansprestaties. Iedereen moet een surprise maken voor een cursusgenoot. Ik trek een vrij onbekende maar zeer dansgrage vrouw, die ik verblijd met de houten massieve speelgoedboot van mijn broer die al jarenlang onaangeroerd in mijn kamer ligt. Om het geheel te bemoeilijken plaats ik het cadeautje in het vooronder van het schip en lijm de boel stevig dicht zodat de betrokkene minutenlang staat te wurmen en hannesen in het midden van de kring en ik uiteindelijk maar besluit een handje toe te steken. Hiermee heb ik de herkomst van de surprise echter verraden en moet ik na afloop van de plechtigheid bij sinterklaas verschijnen en word als beloning stevig gezoend door één van zijn vrouwelijke pieten. Meteen daarna is er jassendans en dans ik met degene die ik zojuist heb verblijd met mijn surprise. Ze kan er wel om lachen.

We gaan naar Texel met vakantie met zijn vijven. Kees, Herman, Clemens, Hans en ik. De andere vier gaan op de brommer, ik ga met de ouders van Herman in de auto met de tent en met het kookgerei. Onderweg drukt Herman’s moeder me op het hart om toch vooral een oogje in het zeil te houden omdat ik de oudste van het stel ben. Ik beloof het tenslotte omdat ze zo aanhoudt. Tegelijk weet ik niet hoe ik dat zal gaan doen. Het tent opzetten is een heel project. Uiteindelijk lukt het op de hoek van het veldje ergens midden op de camping. We krijgen hulp van een Amsterdamse die daar met man en kinderen staat en in plat Amsterdams aanwijzingen geeft hoe we moeten manoeuvreren met de tent en de haringen. We hebben ineens een riant huisje met twee heuse slaapcompartimenten. Kees gaat nog even wat sleutelen aan zijn brommer en besluit nadat alles is schoongemaakt en weer in elkaar geschroefd en proefritje te maken richting Den Burg. Bij de eerste de beste kruising wordt hij aangereden door een van de zijkant komende brommer, slingert van zijn eigen brommer en belandt ergens in de berm. De brommer is flink beschadigd en Kees zal de rest van de vakantie hinkend en in het verband lopend moeten doorbrengen. De vakantie gaat onverminderd voort. Vlak buiten de tent liggen de restanten van wat eens een brommer was te wachten op de schadetaxateur die nog moet komen. In de loop der dagen wordt er van alles bij gestapeld, etenswaar, lectuur, zonnebrandolie, zodat een bonte stapel gebruiksvoorwerpen ontstaat. ’s Avonds als we de slaap niet meteen kunnen vatten vertolken we sprookjes in één van de twee slaaptenten. Het meest populair zijn de verhalen van de koekoek en de olifant. Herman vertolkt de koekoek (met samengevouwen handen voor de mond) en Kees doet de olifant met getuite lippen en bolle wangen. Totdat op zekere nacht de Amsterdamse buurvrouw roept of het nu uit kan zijn met dat lawaai. We houden er mee op, maar niet nadat Kees hardop zijn beklag heeft gedaan over die ‘klepzeiker van hiernaast’, daarbij vergetend dat het tentzeil niet geluiddicht is. De vrouw kijkt ons de rest van de vakantie niet meer aan.

We besluiten een bezoek te brengen aan het concert dat de Nederlandse popgroep Focus geeft in de Burgse theaterschuur Sarrasani. Gezamenlijk op onze brommers reizen we af. Ik raak onder de indruk van de muziek die al vooraf uit de reusachtige luidsprekers klinkt. Het blijkt ‘Sympathy for the devil’ van de zojuist verschenen elpee van de Stones te zijn. Daarna beginnen Thijs van Leer en Jan Akkerman hun muziek de schuur in te spelen. We liggen lui op de grond en laten het over ons heen komen. Na afloop praten we na in de tent van een mede kampeergenoot, een Utrechter met een plat Utrechts stemgeluid. Het onderkomen bevat een draagbare pick-up op batterijen echter er zijn slechts drie elpees beschikbaar. ‘Sergeant Pepper’ van de Beatles, Cuby’s ‘Appleknockers Flophouse’ en Led Zeppelin II. Het merendeel van de aanwezigen blijkt gecharmeerd van Cuby die dan ook grijs wordt gedraaid. Drie meisjes houden zich op de achtergrond. Één papt weldra aan met Clemens, één van de twee anderen kijkt af en toe mijn kant uit maar tot een toenadering komt het niet. Het blijft bij onuitgesproken hunkering.

Huize Kuijpers, het eerste huis aan het begin van de Oranjelaan. Een grote vrijstaande villa met een lap grond eromheen waar van alles gebeurt. Een tuin, een grasveld, een garage, een eendenvijver. Één van de eenden maakt een sissend geluid bij het waggelend lopen en wordt door Kees plastisch de ‘gaseend’ genoemd. Meer dan 25 jaar later zal het complex door Mariëlle, de vriendin van Louis’ zus Maria, liefkozend in een afscheidstoespraak ‘Villa Kakelbont’ worden genoemd. Vrijheid is troef hier. Er mag van alles, als het maar niet téveel de spuigaten uitloopt. Menig vrijgevallen tussenuurtje op school breng ik er door.

De verjaardag van Louis valt in januari en wordt uitgebreid gevierd. Omdat in huize Kuijpers nu eenmaal veel meer kan dan in andere gezinnen besluiten we de hele nacht te blijven. Vader en moeder vinden het wel best en hoeven de bijeenkomst niet eens mee te maken. We praten en lachen de hele nacht boven in de Louis’ kamer vlak onder het dak en luisteren naar de nieuwe Focus elpee en naar een melodieuze Engelse popgroep waarvan Louis de muziek heeft opgenomen op zijn bandrecorder, ‘Fragile’ van Yes. Vooral het beginnummer ‘Roundabout’ is lyrisch en wordt telkens herhaald. Slaapdronken spoed ik me in de vroege zondagochtend naar huis.

Mijn broer en ik oefenen ons in de honkbalsport. Hij zit in een jeugdteam en samen bedenken we dat het wel nuttig is als we wat oefenen in het aangooien en slaan van de bal. Omdat het een eind lopen is naar een goed oefenveld besluiten we voor het gemak maar wat batpractice te houden in de ouderlijke tuin. Erik staat bij de schuur terwijl ik vlak voor de woonkamer met de knuppel heen en weer zwaai. Een heel arsenaal aangooien wordt uitgeprobeerd alsof het een echt honkbalwedstrijd is. Bij de zoveelste aangooi mis ik compleet en de bal verdwijnt met een rotklap door het grote raam de woonkamer binnen. Het spel is met een schrik ten einde gekomen. mijn ouders die later thuiskomen kunnen er wel om lachen en zijn niet eens zo kwaad als ik vooraf vermoed had.

Ik beland in het tweede jaar van de dansles. Opnieuw wordt er getangoed, gequickstepped en gepasodobled. Ditmaal in Eltheto, een zaaltje achter de kerk op de huizerweg. Met Ignace bezoek ik de vrijdagavondcursussen. Een van onze medecursisten zit een klas hoger dan wij en zwiert als een ware professional over de dansvloer. Zijn elegantie en zijn jovialiteit maken grote indruk op me. Hij heet Giovanni en is hoewel hij een klas hoger zit bereid om in de pauze een woordje met me te wisselen. Dat maakt nog het meeste indruk op me. Ik ken hem uit de pauzes op de school als de jongen die in sneltreinvaart langs de rijen wandelende leerlingen zoeft alsof hij bezig is met een marathon. het lijkt onmogelijk om hem tijdens zo'n wandelin bij te houden. Hij blijkt net als ik bezeten van honkbal en op een keer gooien we tijdens de thuiswedstrijd van HCAW een balletje.

Algauw ontdekken Ignace en ik dat één verdieping lager zich heel andere maar niet minder interessante dingen afspelen. Er worden luisteravonden gehouden waar muziek van onder anderen Pink Floyd, The Soft Machine en Jimi Hendrix ten gehore worden gebracht. De bezoekers zitten of liggen in stilte op de grond en kunnen zich laten inspireren door de op het plafond geprojecteerde vloeistofbewegingen. De muziek is zo hard dat met elkaar converseren niet goed mogelijk is. Elke handeling of beweging wordt in uiterste traagheid uitgevoerd. Twee totaal verschillende werelden ontmoeten elkaar  in dit kleine gebouwtje. Op een avond besluiten Ignace en ik ons bij wijze van uitzondering in gewone kledij te voegen tussen de muziekluisteraars en worden we enigszins verbouwereerd aangekeken door de stijldansers die in colberts en dansoutfit naar de lessen gaan. De week erop zijn we weer gewoon op de dansles van de partij. Zo herhalen we dit een aantal weken. De combinatie fascineert me.

Er wordt een natuurkundige tentoonstelling gehouden op school met door de leerlingen zelf gebouwde experimenten en proefopstellingen. Kees en ik staan aan een aparte tafel waarop een heuse ‘perpetuum mobile’ is opgesteld. Volgens ons beider zeggen, Kees iets meer dan mij, gaat het ronddraaiend wieltje eeuwig door, wat er ook gebeurt. Er zijn een aantal kritische bezoekers die niet geloven wat wij zo stellig beweren. In werkelijkheid wordt de draaiing van het wieltje veroorzaakt door een motortje onder de tafel dat gevoed wordt door alcohol. Halverwege de bijeenkomst raakt het alcoholreservoir leeg dus moet er worden bijgevuld. Kees vindt het niet nodig om het motortje uit te zetten en vult gewoon bij vanuit de grote schenkfles. Een onverwachte beweging volgt en een steekvlam is het resultaat. Ignace, die al eens eerder heeft gehamerd op de brandveiligheid van de school ziet zijn kans schoon, rukt een blusapparaat van de muur en begint meteen door de aula te spuiten. Binnen een mum van tijd staat de aula vol met een zuur ruikende damp die maar niet wil vervloeien. Het is het beste de deuren te openen en de gasten naar buiten te geleiden. De bijeenkomst schijnt ineens afgelopen.

We zijn in de ban geraakt van de scheikunde lessen. Er is tijdens de lessen ruimte voor proeven die in een zuurkast moeten worden uitgevoerd. We vormen een groep met Kees, Herman en ik. Zonder de literatuur te raadplegen spoeden we ons reeds in de eerste les richting zuurkast om meteen te gaan oefenen met de materie. Kees duikt in de encyclopedie de formule van het nogal knallerige nitroglycerine. Als hij deze stof thuis formeert en er ‘per ongeluk’ de asbakken van zijn moeder mee vult, schrikt deze zich bij het ochtendlijke stofzuigen een hoedje.

Wiskunde wordt gegeven door de heer Wortel. Blond haar dat breedgekruld om het hoofd zit, een nasale stem en veel filtersigaretten. Hij houdt ervan om langdurig over zijn sommen te ‘filosoferen’. Als de klas uitgelaten is door de inspanningen van een voorgaand uur, doorbreekt hij het rumoer aan het begin van zijn les door met een grote houten liniaal keihard op de voorste bank te slaan onder het uitroepen van de kreet “en nu stil…….”. Dit werkt altijd meteen. voorafgaand in de les is er vaak ruimte om over allerlei actuele zaken van gedachten te wisselen. deze gelegenheid wordt met beide handen door de meeste van mijn klasgenoten aangegrepen.

Biologie wordt gegeven door de heer van den Berg. Een zeer lichamelijk vak. We krijgen een demonstratie ‘tegen de zwaartekracht in drinken’ als een van mijn klasgenoten op zijn handen staande een glas water tot zich neemt. De meester leidt het onderwerp ‘het strottenhoofd’ wel erg plastisch in. Met een breed gebaar pakt hij zichzelf bij de keel en zet een halve verwurging in. Als Clemens het diaprojectieapparaat voorafgaand aan een les laat in- en uitzoomen meer uit verveling dan uit functionaliteit slaat bij Joost die achter in de banken zit het grote besef toe. “Heee, te gek”, roept hij met lijzige stem als het beeld beurtelings scherp stelt en weer wazig wordt. “Dit kan oooook”. Bij het determineren van bloemen mogen we over de vensterbank springen en in de een halve verdieping lager gelegen schooltuin zelf wat planten gaan verzamelen.

Sportdag. Er wordt door de gymleerkrachten geselecteerd voor twee volleybalteams die het moeten opnemen tegen de twee teams van de Amersfoortse school waartegen we spelen. Herman en ik besluiten mee te doen bij de try-out. We worden beiden afgetest. In het andere gymnastieklokaal wordt ondertussen geselecteerd voor basketbal. Ze komen twee spelers tekort. Herman en ik melden ons aan. Als we inschieten gooi ik een bal vanaf de middellijn recht in de basket. Ik probeer de break-outs die ik in Heemstede gewend was en ja hoor ze lopen allemaal gesmeerd. In de testwedstrijd staat er iemand achter in mijn team die precies de ballen gooit die Marcel in Heemststede zo vaak naar mij gooide tijdens die talloze trainingspartijtjes. Ik word na afloop direct geselecteerd voor het eerste team. Ik moet meteen meespelen. Er hoeft niet eens meer getraind te worden.

Bezinningsdagen. We gaan met een groepje naar de abdij in Doetinchem om daar enkele dagen te vertoeven. De stilte werkt op me in en ik kom onder de indruk van de eenvoud van de broeders. Één van de paters is onze gastheer en houdt gesprekken met ons in de koffiekamer. Onder anderen over de zin van het leven. Waarom is er tegenslag en verdriet. Wat heeft dat voor nut. De pater oppert middenin het gesprek dat de hoogtepunten in een mensenleven alleen zin hebben als de dieptepunten er ook zijn. Een totaal nieuwe gedachte. Hoe mediteer je als je zoals ik niet zoveel meer op hebt met het rooms-katholieke geloof. Meditatie kan ook door in de natuur stil te staan bij een koe die zo’n prachtige schijtbeweging maakt en door daar luidruchtig op te wijzen. Of door het luisteren naar zelfmeegebrachte banden met popmuziek.